محمد بن أبي بكر الزهري الغرناطي ( مترجم : حسين قره چانلو )
105
كتاب الجغرافية ( فارسى )
اسكندر بن فيلبّوس بنا نشد ، بلكه آن را برخى از بطلميوسيان « 1 » ساختهاند كه بطلميوس يكى از آنان است ، و اين نام بطلميوس را جز بر بزرگ يونان نمىگذاشتند . همانطور كه بزرگ فارس را كسرى ، بزرگ روم را قيصر و بزرگ تركان را خاقان مىناميدند . 95 - تاريخنويسان نوشتهاند كه غارها و دالانهاى زيرزمينى شهر اسكندريه به مصر و دو هرم ( مشهور آن ) مىرسد ، و در آنها اسرار و گنجهايى است كه تعداد آنها به شماره نمىآيد ، مردم مصر و اسكندريه گنجها و اموال زيادى را از آنجا بيرون مىآوردند . چه افراد بسيارى به واسطهء آنها ثروتمند شدند ، ولى بيشتر آنها در اين راه جان خود را از دست دادند . منارهء اسكندريّه 96 - از شگفتىهاى شهر اسكندريه برج مشهور آن است كه در دنيا از شگفتى ساخت برخوردار است . ارتفاع آن از زمين سيصد ذراع ، و دور آن نيز همين مقدار است ، اين مناره از تمام ساختمانهاى دنيا بلندتر است . 97 - مسعودى ادّعا كرده است كه يكى از وزراى مهدى چهارمين « 2 » خليفهء
--> ( 1 ) . مسعودى مىنويسد : منارهء اسكندريه يكى از بناهاى عجيب جهان است و يكى از بطلميوسيان كه پس از مرگ اسكندر . . . ملوك يونانى مصر بودند آن را ساختهاند ( ر . ك : التنبيه و الاشراف ، ( ترجمه ) ، ص 47 ) ، بنابراين گفتهء زهرى كه بناى شهر اسكندريه را به بطلميوسيان نسبت داده درست نيست . ( 2 ) . زهرى ، مهدى را چهارمين خليفهء عباسى آورده ، ولى تا جايى كه منابع اشاره كردهاند مهدى سومين خليفه عباسى است ( طبقات سلاطين اسلام ، استانلى لين پول ، ص 11 ) . مسعودى در التنبيه و الاشراف ، اين وزير را عبيد اللّه بن يحيى بن خاقان وزير المستعين خليفهء عباسى مىداند كه به سال 248 ق به برقه تبعيد شد ، و از آنجا به اسكندريهء مصر رفت و هنگام غروب سرخى خورشيد را